Trainen in Japan

Hoe is het Wado in Japan? Voor ons als karateka is het natuurlijk smullen om in het land van de reizende zon op de tatami te staan. Esther en Martijn gingen in 2009 voor 6,5 week naar Japan om te trainen. In die 6,5 week dat we in Japan waren hebben we 3 Wadoscholen bezocht en konden we genieten van de expertise en gastvrijheid van onze leraren. De clichés van geharkte zentuinen, propvolle metro’s, geisha’s, sushibars, shintotempels en luidruchtig soep slurpende japanners? We zijn het allemaal tegen gekomen.

Shunsuke Yanagita sensei, Wadokai – Tokyo.

Japan 2009 054(11)Al een dag na aankomst volgen we onze eerste training bij Shunsuke Yanagita sensei, 8e dan en lid van de technische commissie van de JKF, de Japanse KBN. In 2000 was ik samen met KBN-collega Ronald van der Haak al eens in zijn dojo geweest toen de Hombu-dojo van Ohtsuka-sensei door omstandigheden een week gesloten was. De eerste training hadden Esther en ik nogal last van de jetlag en de warmte en dus ging het trainen ons niet zo goed af. In de loop van de volgende 2 weken ging het beter en vooral de privé-sessie samen met zijn assistent was een goede leerervaring. Puntjes op de i in het kihon en de 5 pinankata vormde de hoofdmoot van deze 1e training. In de dojo met de overige leden werd er aandacht besteed aan seishan, chinto en niseishi. Daarnaast elke les hun vaste oefendrills met (kette) junzuki en (kette) gyakuzuki waarbij ze 2 stappen voorwaarts en achterwaarts maken. Hierna volgt hetzelfde principe rechts en links in een 45C hoek.  Als we hun technische lijn vergelijken met de wado in de lijn van Shikukai staan ze in hun junzukidachi meer frontaal, lopen ze een ander embu in Niseishi en wordt er veel meer aandacht besteed aan kime. Een gastvrije dojo en een lekker hoog werktempo.

JKA Shotokan – Tokyo

Japan 2009 250Persoonlijk ben ik altijd wel gecharmeerd geweest van het shotokan. Uiteraard zijn hun bewegingsprincipe’s anders dan de onze (veel op spierkracht & veel kime!) maar die jongens hebben ijzersterke standen, een enorme dosis spirit en zijn behoorlijk explosief. In 1992,1996 en 2000 had ik al eerder meegetraind in de Ebisu dojo. Inmiddels is die dojo gesloten en is er met subsidie van de gemeente Tokyo een prachtige nieuwe dojo gebouwd. Het deed me een beetje denken aan de Kodokan. Beneden een receptie met een mooie afbeelding van Funakoshi en op de overige verdiepingen kleedruimte met douche’s, vergaderzaal, krachthonk en twee dojo’s. Overal hangen grote groepsfoto’s van diverse seminars. Zit er nog een Hollander bij? Ja hoor, ik herken Peter Wewengkan uit Geleen. Die avond was het een internationaal gezelschap en bevind ik me tussen Engelsen, Duitsers en een Nieuw Zeelander. Ook hier weer veel kihon met het accent op oitsuki, kizamitsuki en maegeri. Hier werden vervolgens ippon kumite’s mee beoefend. Hun age uke is echt heel anders dan onze jodan nagashi-uke evenals het gebruik van de heupen. De training wordt afgesloten met Heian nidan en Heian yondan. De sfeer is vriendelijk maar gediciplineerd, niet lullen maar poetsen en flink doorwerken. Iedereen is dan ook behoorlijk bezweet aan het einde van de les.

Gojukai – Oita.

Japan 2009 364(4)Na een lange treinreis richting het zuiden begon het na 1,5 week toerist te zijn toch behoorlijk te kriebelen om mijn pak weer aan te trekken en te gaan trainen. Via de plaatselijke vvv vonden we een karateschool in de naburige stad Oita. Geen wado maar Goju. Esther wilde liever lekker een boek lezen en zo vertrok ik s ‘avonds alleen met de trein vanuit Beppu richting Oita. De dojo bevindt zich op de 3e verdieping van een groot pand waar diverse bedrijven zijn gevestigd. Alhoewel de vvv een soort van routebeschrijving had uitgetekend was het toch even zoeken. Gelukkig herkende ik de kanji van karatedojo op het uithangbord en was ik bij het juiste adres. De dojo is ongeveer 14 bij 9 meter, er hangt een bokszak en er staat een oude halterbank in de hoek. Kenmerkend voor de goju is het hojo undo (ondersteunende krachtoefeningen) waarvoor ze gebruik maken van divers gereedschap. Aan de shomenzijde staat in de linkerkast diverse nigiri game – vazen – , ishi sashi – een soort zwaar handvat van gietijzer en 2 chi ashi een rond stuk beton met in het midden een lang handvat. In de rechterkast staan diverse prijzen, diploma’s en oorkondes.

Na het rituele buigen, voorstellen en uitwisselen van de naamkaartjes kleed ik me om en gaat de les beginnen. Om taalproblemen te omzeilen deelt sensei de groep in 2-en. Sensei traint met de bruine en zwarte banders het kata sanchin, ik krijg met een witte bander les in het kata gekisai dai ichi onder leiding van een jongedame die redelijk Engels spreekt en het kata superstrak demonstreert. Het kata meelopen op embu is geen probleem, ik herken het nog wel van de KBN opleiding, maar om het kata te lopen zoals die jongedame het doet dat is
andere koek. Goju is moeilijk. Hierna trainen we klassikaal het kata Seiunchin en kan ik redelijk meekomen wat betreft het embu. De les wordt afgesloten met een paar sparpartijtjes inclusief lowkicks en wat knietechnieken. Goju karateka zijn erg bedreven in close combat zo zou ik al snel merken.De hele dojo heeft me regelmatig te pakkken met uratsuki’s en knietechnieken inclusief de wittebander! Nou ben ikzelf natuurlijk een ontzettende goede vechtersbaas en erg ervaren in close combat dus dat scheelt ;-)…. Ook de jongedame heeft me al snel te pakken met een paar kniestoten en die meid is rond de 50 kilo en een jaar of 16/17,een pittige tante dus  In vergelijking met de Shotokan was dit een erg relaxte dojo. De les was technisch erg lastig vooral het sparren met het close combat gedeelte was behoorlijk moeilijk maar een leuke leerervaring.

Kyudo – Beppu

Japan 2009 496(5)Het leuke van reizen zijn altijd de onverwachte ontmoetingen met mensen die je van te voren niet hebt ingepland. Door toeval lopen we tegen een kyudoschool aan en besluiten we een kijkje te gaan nemen. Er is slechts 1 kyudoka aan het schieten en na een poosje komen er nog 2 bij. Na een minuut of 10 vraagt de kyudomeester of ik het ook eens wil proberen. Waarom niet? Ik krijg een korte introductie in het voorportaal hoe je moet gaan staan, de boog spannen en de pijl loslaten richting een makiwara op 1 meter afstand. Hierna mag ik het 2 keer proberen op de schietbaan. De eerste pijl beland in het gras halverwege de schietschijf. Ik moet dus iets hoger richten wil ik enigszins in richting de schijf komen, laat staan raken. Het gevolg laat zich raden. Ik mik te hoog, zelfs zo hoog dat de pijl tegen het dak van de achtermuur ketst en erachter in de woonwijk verdwijnt. De japanners moeten er smakelijk om lachen en ik voel me wat beschaamd. Lachen ze mij uit of voelen ze zelf zoals ik ook wat gêne? Ik vermoed het laatste.

De kyudomeester ziet dat het fout gaat en doet al met zijn linkervoet een pas naar voren om in te grijpen en te corrigeren over de hoogte van de mijn linkerarm. Zoals gezegd hij komt net iets te laat…..

Shinohara sensei, Wadokai – Hiroshima.

In Hiroshima blijkt wederom het vvv de ideale manier te zijn om een dojo te vinden want zelf even de gouden gids pakken en bellen? Een beetje lastig als je de taal niet spreekt. We hebben geluk, er is een wadoschool in de heuvels van de buitenwijken van Hiroshima en we kunnen die avond meteen komen trainen. Vanaf het station nemen we een taxi en na een kwartier worden we afgezet en is het toch nog even zoeken. Na ongeveer 10 minuten hebben we het juiste adres gevonden. De dojo is op de eerste verdieping van een schoolgebouw en blijkt een klaslokaal te zijn waar alle tafels en stoelen op de gang zijn weggezet en grijze en blauwe klikmatten de vloer bedekken. We zijn in de dojo van oud katakampioen Shinohara 7e dan.

Japan 2009 659(1)Shinohara sensei is klein van stuk met een vriendelijke oogopslag maar wel een man van orde en regelmaat. Er loopt in de dojo nogal wat ondeugend spul rond en één opmerking van hem of zijn sempai en de jeugd is muisstil en luistert aandachtig naar de technische details. In totaal zijn we die avond met 30 man en in verband met de ruimte (de dojo is iets kleiner dan 10 bij 10 meter) beginnen we met de warming up en kihon op de plaats. Na de beentechnieken volgt 2 passen naar voren met junzuki, omdraaien en weer terug met 2 passen junzuki. Dit principe wordt herhaald met diverse weringen in het draaien en gevolgd door dezelfde oefening met gyakuzuki. Hierna wordt de groep in 2en gesplitst voor diverse renraku waza’s. Na ongeveer 5 minuten is het wisselen geblazen. Vermoedelijk waren mijn hamstrings door het wachten wat afgekoeld want de linker semitendinosus begint te zeuren met als gevolg dat een snelle maegeri niet zo lekker gaat.  We sluiten af met kata. Esther traint met de kyugraden 2 keer pinan yondan en dat ziet er goed uit. Hierna mag ik met de dangraden kushanku trainen, ook dit kata wordt 2 keer herhaald. Wat opvalt is dat ze hun soto harai uke met een gestrekte arm maken zowel in pinan yondan als in kushanku, een technisch detail dat we later ook in Takayama tegen komen. Heel anders dus zoals wij het in de lijn van Sugasawa sensei trainen waarbij de harai uke dichter bij het lichaam wordt geplaatst.  Na de training worden we door de vriendelijke  sempai naar het station terug gebracht en hebben we fijn getraind.

Nagase sensei, Wadokai – Takayama

Japan 2009 1297(4)Van alle steden en dorpen die ik vanaf de eerste keer in Japan heb bezocht heeft het bergstadje Takayama toch wel een speciaal plekje in mijn hart. De oude straatjes in het centrum, de zuivere berglucht, de prachtige natuur in de bergen van Kamikochi, de tempels aan de rand van de stad en de fijne dojo maakt dat het hier voor een langere tijd prettig vertoeven is. We gaan voor de vierde keer (1992 -1996 -2000 en 2009) op bezoek bij de wadoschool van Isamu Nagase sensei, 7e dan wadokai.

Vanaf het eerste bezoek in 1992 is er weinig veranderd in de training. Er wordt nog steeds drie keer per week getraind van 19.00 tot 22.00 uur. De lessen inclusief de warming up zijn redelijk standaard. Weinig variatie dus, men gaat voor kwaliteit in plaats van kwantiteit want het vele herhalen van een beperkt curriculum levert een zeer hoog technisch pijl op. De vaste kihon ( kette ) junzuki en ( kette ) gyakuzuki worden gevolgd door het splitsen van de groep per kyugraad voor het trainen van de pinan kata en het continu herhalen van vaste combinaties gericht op shiai kumite. Nadat de jeugd is vertrokken volgt er meestal nog een uur met kihon-kumite, sparoefeningen en/of hogere kata. Bijna altijd kushanku, chinto of seishan.

Japan 2009 1463(4)Door een halfzijdige verlamming als gevolg van een hersenbloeding in 2006 heeft sensei de lessen overgedragen aan zijn oudste leerlingen. Van de levenslustige vitale oude baas waar ik elke keer een pittige katales van kreeg is niet veel meer over. Het is triest om zo’n karateka in hart en nieren met een stok te zien rondlopen. Gelukkig is hij redelijk hersteld en bezoekt de dojo 1 keer per week om alle vorderingen bij te houden en zijn sempai’s te ondersteunen daar waar nodig. Met het wedstrijdteam mag ik mee naar de Aiichi Taikai districtskampioenschappen van midden Japan. Het Takayama team valt 5 keer in de prijzen. 1 keer kumite en 4 keer met kata. Zoals eerder gezegd zijn de lessen vrij basic maar de Takayama dojo heeft een hoog technisch pijl en ik heb me er vanaf 1992 erg welkom gevoeld.

Rechts: De allerlaatste les van Nagase sensei. Sensei checkt mijn taisabaki met de stok terwijl Takashi sensei vertaald en toelichting geeft in het Engels. Sensei is op 13 februari 2011 op 71 jarige leeftijd overleden, Gassho !

Chosei Motobu, Motoburyu – Osaka.

Net als het kyudo was deze ontmoeting van te voren niet gepland en eigenlijk wel de leukste verrassing van de hele trip. Door toeval krijgen we het adres en telefoonnummer van de dojo te pakken en vragen we de receptie van het hotel of ze voor ons willen bellen. Als we uitleggen dat we als wado-karateka veel interesse hebben in hun Naihanchi kata valt aan de andere kant van de lijn meteen het kwartje. De dojo is eigenlijk de hele week gesloten ivm Obon – een Japans familiefeest – maar we mogen toch langs komen voor een training. Wederom hebben we mazzel en de volgende dag staan we in de dojo van Chosei Motobu, de zoon van de legendarische Okinawaanse grootmeester Choki Motobu. 1,5 uur worden we verwent met een privétraining van Chosei Motobu en zijn beide zoons Naoki sensei en Tomoyuki sensei. Nadat we door Naoki sensei van het station zijn afgehaald komen we na een korte rit aan bij het huis van de familie Motobu. Motobu sensei staat ons voor de deur al op te wachten. Na wederom de gebruikelijke formele buigingen en uitwisselen van de naamkaartjes worden we voorgesteld aan de rest van de familie en krijgen we thee en koekjes aangeboden in een kleine ontvangstruimte en volgt er een gesprek over de connectie tussen de Wado en de Motoburyu. We zijn niet de eerste wadokarateka die opzoek gaan naar de wortels zo blijkt uit het gesprek. In de Motobu dojo zijn de afgelopen jaren al eerder een paar Japanse wadokarateka langsgekomen om hun Naihanchikata te verdiepen. De familie is trots op hun adelijke achtergrond en laten enthousiast hun familiestamboom zien. Er loopt een bloedlijn naar Chotoku Kyan de bekende Shorin-meester uit Shuri. De banden met het Okinawaans erfgoed worden nog steeds goed onderhouden want de Motobu familie reist regelmatig naar het eiland voor familiebezoek en trainingen.

131(1)Na ongeveer een half uur is de thee op en tijd om het pak aan te trekken en de dojo in te stappen. Net als bij de Hombu dojo van Ohtsuka sensei is de Motobu dojo op de begane grond en woont de familie boven op de eerste en tweede etage.De dojo oogt niet ‘klassiek’ dwz houten vloer of tatami maar de vloerbedekking mag de pret niet drukken. De ruimte is ongeveer 6 bij 6 meter en door de aanwezige gordijnen met bijbehorende vitrage, televisie op de grond met videorecorder en de dressoirkast met franse lampen oogt het een klein beetje als een omgebouwde Amsterdamse woonkamer. Aan de linkerzijde is de Shomenkant waar je via twee openingen naar de achterkamer kan waar trainingsmateriaal ligt opgeslagen. Boven de rechter en linker doorgang en hangen diverse portretten van oa Choki Motobu en Seikichi Uehara.

Naihanchi

058(1)Na een kleine warming up demonstreert Motobu sensei Naihanchi shodan. Al in de opening zie je meteen dat hun uitvoering verschilt van de onze Naihanchi bijvoorbeeld:
• Aan het begin van de kata is de rechterhand een vuist die rust in de linkerhand ipv de handen op elkaar,
• Er wordt geen cirkelvorm gemaakt net zoals in het begin van kushanku,
• Bij de eerste verplaatsing wordt de linkervoet niet lateraal afgerold maar meteen plat neergezet,
• De handen blijven gesloten op dezelfde plaats tijdens de 1e verplaatsing,
• De rechterhand opent met haishu in plaats van shuto.

Daarna is het mijn beurt om de Wado-naihanchi te demonstreren en vergelijken we de verschillen en overeenkomsten. Hierna demonstreert Motobu sensei nog Naihanchi nidan en vervolgen we de training met kata kaizetsu gebaseerd op Naihanchi shodan. Op basis van dit kata kent Motobu ryu 12 kumitevormen waarin de bewegingen van het kata zijn verwerkt. We trainen de eerste 3 kumitevormen en ze lijken in eerste instantie erg eenvoudig tot dat je het zelf gaat doen. Typerend is de kamae met geopende handen, volgens Motobu sensei van Okinawaanse origine. Het deed me denken aan Aikido, en wellicht is er een energetische overeenkomst met de Ti waza van Uehara sensei? Wat opvalt is dat ze maar één beweging uit Naihanchi gebruiken en deze combineren met andere technieken als applicatie in plaats van diverse stukjes die in een kata bij elkaar horen. Hierin herkennen we het principe van de beweging als applicatie en het zou best kunnen zijn dat Ohtsuka dit van Motobu heeft overgenomen.

Chosei en zijn zoons zijn vriendelijke mensen die met veel passie hun kennis met je willen delen. Naast Osaka zijn er nog diverse dojo’s in Japan, de Oekraïne en Canada. Voor meer info klik op de link : www.motobu-ryu.org

Moet je naar Japan om goed karate te leren? Ik denk van niet, er lopen hier in Nederland prima collega’s rond die jou goed karateonderwijs kunnen geven. Maar wil je meer verdieping qua etiquette, de culturele achtergrond en de sfeer dan zou ik het zeer zeker doen. Het is gewoon leuk om ervaringen met Japanse karateka uit te wisselen. Wie weet gaan we in de toekomst nog wel eens voor de 5e x …….

Wil je luisteren naar het radio interview bij 6fm over de Japanse trip klik dan hier.